Historie

Een korte weergave van de historie van Oostwold geschreven door de Oostwold kenner en inwoner: Jaap Diepstra.

Als boekenschrijver van diverse boeken over Oostwold zal hij tevens op deze site regelmatig in zijn rubriek een nieuw licht werpen op Oostwoldse bijzonderheden en kenmerken.

Oostwold gemeente Leek plattegrond
De Gave.
Meanderend waoter uut ‘t verleden.
Ontstoan ien ‘t veen op de Hooghe Troan.
Ien’t zwet van die olle woaterstroom.
Viend ‘t kerspel Oostwold er zien bestoan.
 
Puntgewijs historie en wist u datjes over Oostwold:
  • Dorp liggend in het zuidelijk wester kwartier van de provincie Groningen.Kerk Oostwold 1906
  • Tellend anno 2012 een kleine 700 inwoners.
  • Een aantal boerenbedrijfjes gevestigd rondom de oude middeleeuwse kerk, afgebroken en vervangen door een nieuwe kerk in 1908 staat op het hoogste punt van Oostwold.
  • In het grijs verleden als kerspel ontstaan aan het riviertje de Gave op een zandrug die loopt van Oostwold tot aan de Haar bij Marum.
  • Zonder het water van de Gave was het dorp er waarschijnlijk nooit gekomen.
  • de Gave die zijn oorsprong vond in het veen op de Traan ten westen van het huidige Pasop en uitwaterde op de zuidwending en hoensloot aan de Poffert, diende dan ook mede tot afwatering .
  • Scheepswerf de Spitse HornDe Gave werd bevaren met kleine scheepjes voor het vervoer van allerhande zaken.
  • Bij hoog water werden deze scheepjes ook gebruikt voor het vervoer van kerkgangers die op Zondagen de eredienst wilden bijwonen of voor de uitvaart van een overledene naar het kerkhof.
  • In drogere tijden was men aangewezen op wat modderpaden maar eeuwenlang hebben de inwoners van het dorp een slechte ontsluiting gehad met de buurdorpen.
  • Meerdere keren per jaar was vanwege hoog water het dorp onbereikbaar en kon men eigenlijk alleen per boot een ontsluiting verkrijgen in oostelijke richting naar Groningen, of westelijk richting Midwolde.
  • OLS 1950Schoolopziener van Swinderen die in de eerste helft van de 19 de twee keer per jaar de voortgang van het onderwijs inspecteerde vermeldt met enige regelmaat dat hij een bezoek aan het schooltje moest staken vanwege het hoge water waardoor paden onbegaanbaar werden.
  • In 1828 telde het hele gebied Oostwold 37 woningen en nagenoeg 180 inwoners.
  • Vanaf die tijd ging het dorp zich wat meer komvormig ontwikkelen en bij een opgave van 1846 werden er 12 woningen en 60 inwoners geteld die min of meer in het centrum lagen.
  • Het buitengebied wordt dan dus niet meegerekend.
  • Badringa BondscafeEen hele vooruitgang voor het dorp was, hoewel hier jaren van discussie aan vooraf waren gegaan, om een verharde weg aan te leggen vanaf Midwolde tot aan de trekweg bij de Poffert.
  • Op 11 juli 1860 wordt door Gedeputeerde Staten goedkeuring verleend en in 1861 is een verharde weg door Oostwold een feit.
  • Als in 1914 de aardappelmeelfabriek de “Drie Provincien” in productie komt en de bouw van een directiewoning met 15 arbeiderswoningen langs de Munnikevaart is gerealiseerd ,maakt het dorp een ferme sprong voorwaarts.
  • 1952 Erica II OostwoldDe bron van inkomsten die eeuwenlang voornamelijk uit het boerenbedrijf kwam, werd nu door het binnenhalen van de industrie sterk gewijzigd.
  • Het dorp kreeg een geheel ander karakter en kon zich daardoor ook beter komvormig ontwikkelen.
  • Middenstand vestigt zich en het dorp bloeit als nooit tevoren.
  • Echter binnen tien jaar is het gedaan met de productie van de aardappelmeel.
  • Te weinig aardappelen worden aangeleverd zodat de fabriek niet zijn capaciteit bereikt om winstgevend te zijn.
  • De fabriek wordt in 1925 omgebouwd en gaat strokarton fabriceren en krijgt de naam “Erica 2“.
  • Zes en veertig jaar heeft het bedrijf bestaan maar in 1971 wordt de productie van strokarton gestaakt.
  • Oostwold gemeente Leek www.oostwold.comDe kleine ijsbaan die ten noorden van de fabriek lag verdwijnt mede door de sluiting.
  • In 1978 worden de oude fabrieksgebouwen gesloopt met uitzondering van twee loodsen.
  • Een telling in 1960 laat zien dat Oostwold 1074 inwoners heeft en dat ook de middenstand floreert.
  • Het dorp telt meerdere bakkers en kruideniers en ook voor groente is er een verkooppunt.
  • De melkboer komt dagelijks langs vlees wordt nog in een echte slagerij verkocht.
  • Manufacturen een kapper een smid een fietsenmaker petroleumverkoop een brandstofhandelaar, ja eigenlijk kon je voor alles in Oostwold terecht.

Hoewel er veel is veranderd blijft Oostwold tot aan het heden een dorp waar het goed toeven is en waar telkens weer voldoende activiteiten worden ontwikkeld om het dorp leefbaar te houden. De realisatie van het multifunctionele centrum “De Gaveborg” is daar een mooi voorbeeld van.

Jaap Diepstra

Meer geschiedens op het web

Groninger archieven (schoolmeesterrapporten)

Historische Kring gemeente Leek e.o.

Landschapsgeschiedenis Westerkwartier

Peter Wortel, geschiedenis Oostwold en meer

Rubriek van Jaap Diepstra